ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗದ ಸಾವಿರಾರು ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ  ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಹಲಗೆಗಳಿಲ್ಲ, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಲ್ಲ, ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಮಕ್ಕಳು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು, ಗಮನಿಸಲು, ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲು, ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಒಂದಾಗುತ್ತಾರೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಈ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಿಗೆ ನೇರಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಗ್ರಾಮೀಣಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಾಯತ್ ರಾಜ್ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ‘ಓದುವ ಬೆಳಕು’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯಗಳ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಓದು ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ಅರ್ಲಿ ಬರ್ಡ್ ತಂಡವು ಪ್ರಕೃತಿ ಆಧಾರಿತ ಹಲವು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಮರಗಳು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಅದ್ಭುತಗಳನ್ನು ಅರಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಹಾಗೂ ತಾವು ಗಮನಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ನಮ್ಮ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅದ್ಭುತ ಲೋಕದ ಪರಿಚಯದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪಕ್ಷಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಗರಿಗಳು, ವಲಸೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸರಳ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಿಸಲು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿಶೇಷ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಸತ್ಯ – ಸುಳ್ಳಿನ  ಆಟವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮಕ್ಕಳು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ಮನರಂಜನೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಮುಕ್ತಾಯವಾಯಿತು.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ

ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಅತ್ತಿಹಣ್ಣಿನ ಒಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಅತ್ತಿ ಮರ ಹಾಗೂ ಅತ್ತಿ ಕಣಜ (Fig Wasp) ನಡುವಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸರಳವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊರಗೆ ಹಣ್ಣಿನಂತೆ ಕಾಣುವ ಅತ್ತಿಯೊಳಗೆ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮಕ್ಕಳು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು.

ಕಣಜವು ಅತ್ತಿಯೊಳಗೆ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನಚಕ್ರ ಹಾಗೂ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಅದು ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ತಿಹಣ್ಣು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ-ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗಿರುವ ಮಹತ್ವದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.

ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಚರ್ಚೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.

ಮೇ 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಲೋಕವನ್ನು ಮೀರಿ, ಕೀಟಗಳ ಅದ್ಭುತ ಜಗತ್ತಿನತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ಬೆಂಗಳೂರು ಸಸ್ಟೇನಬಿಲಿಟಿ ಫೋರಂ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದ ಲಿವಿಂಗ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ (Living Museum) ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮಕ್ಕಳು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಡವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಲಿತರು.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಚೀಲದ ಹುಳ, ಎಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಜೇನುನೊಣ, ಮಡ್-ಡಾಬರ್ ಕಣಜ ಹಾಗೂ ಬಡಗಿ ಜೇನುನೊಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು. ಜೊತೆಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚೀಲದ ಹುಳುವಿನ ಹೊದಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಕಣಜದ ಗೂಡನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಂಥಪಾಲಕರು ಮಕ್ಕಳು ತಯಾರಿಸಿದ ಸುಂದರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. 

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ

“ನಮ್ಮ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರದ ಮಕ್ಕಳು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಬಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿ ನಡವಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳ ಪಾತ್ರ ಏನೆಂಬುದನ್ನು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಕಲಿತು, ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು”

– ಶಿವರಂಜಿನಿ ಹೆಚ್ ಪಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ಹೂಕುಂದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕು, ಬೆಂಗಳೂರು.   

“ಅರ್ಲಿ ಬರ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಆನ್ಲೈನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನನಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟ. ಯಾವುದೇ ಚಟುವಟಿಕೆ ನೀಡಿದರೂ ಮೊದಲು ನಾನು ಮಾಡಿ ನಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾಡಿಸುವೆ. ನಮ್ಮ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ನಮಗೆ ಅರ್ಲಿ ಬರ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಿಸಿ ಎಂದು ಬಹಳ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ”

– ಚೈತ್ರ ಟಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ಶಿವನಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಕನಕಪುರ ತಾಲೂಕು, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ. 

“ನಮ್ಮ ಅರಿವು ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶುಕ್ರವಾರದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮಕ್ಕಳು ಖುಷಿಯಿಂದ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯುತ್ತಾರೆ”

– ಯೋಗೇಶ್  ಪಿ, ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕರು, ಉಮ್ಮಡಹಳ್ಳಿ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿ, ಮಂಡ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ.